Znowu zrobił to samo. Zebranie w środę, bo wie, że nie będę.Więc może w ten sposób.
Same magazyny energii są rozwiązaniem, które w wielu przypadkach ma bardzo duży sens i może przynieść korzyści. Jednak, jak w każdej inwestycji, kluczowe są szczegóły – szczególnie koszty, warunki umowy oraz sposób użytkowania instalacji.
Dlatego przed podjęciem decyzji warto dokładnie zrozumieć, z czym się to wiąże. Jeżeli decyzja będzie świadoma i dopasowana do naszej sytuacji, to udział w projekcie może być zasadny. Problem pojawia się wtedy, gdy podejmujemy decyzję bez pełnej wiedzy lub pod wpływem emocji.
Poniżej przedstawiam kwestie i pytania, które skierowałem do Gminy, z prośbą o ich omówienie na spotkaniu. Celem nie jest krytyka samego projektu, który sam w sobie jest pożądany i oczekiwany, ale zwrócenie uwagi na elementy i wprowadzone przez UG Płaska ograniczenia, które mogą mieć istotny wpływ na koszty i opłacalność – tak, aby każdy mógł podjąć decyzję świadomie.
Magazyn energii przy instalacji fotowoltaicznej co do zasady jest rozwiązaniem poprawnym i w wielu przypadkach pożądanym. Należy jednak pamiętać, że jego opłacalność nie jest taka sama dla wszystkich i zależy od kilku kluczowych czynników, takich jak:
- sposób rozliczania energii (net metering lub net billing),
- ilość energii oddawanej do sieci,
- koszty utrzymania instalacji (serwis, ubezpieczenie),
- jakość zastosowanego sprzętu.
W analizowanym przypadku warto zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii organizacyjnych.
W projekcie to Gmina odpowiada za wybór wykonawcy oraz urządzeń w drodze przetargu/konkursu ofert. Oznacza to, że uczestnik projektu nie ma wpływu na wybór firmy ani konkretnego sprzętu. W praktyce jakość instalacji oraz późniejsze koszty użytkowania będą zależeć od wyniku tego postępowania.
Kolejną istotną kwestią jest brak informacji o ostatecznej cenie inwestycji na etapie podpisywania umowy. Zgodnie z dokumentacją, koszt zostanie określony dopiero po rozstrzygnięciu przetargu i podpisaniu aneksu. Oznacza to, że decyzja o przystąpieniu do projektu podejmowana jest bez znajomości pełnej ceny.
Warto również zwrócić uwagę na koszty eksploatacyjne, które nie zawsze są brane pod uwagę na początku. Oprócz wkładu własnego, wg dokumentacji na stronie UG Płaska, pojawią się:
- koszty przeglądów serwisowych,
- obowiązkowe ubezpieczenie instalacji,
- przeglądy instalacji elektrycznej.
Koszty te wg dokumentacji ponosi użytkownik i mogą one istotnie wpłynąć na końcową opłacalność inwestycji. Oczywiście Gmina może zawrzeć w dokumentacji konkursu ofert, iż przeglądy będą w cenie. Myślę jednak że tak się nie ziści i będziemy skazani na konkretna firmę i cenę rynkową x2 lub x3.
Z punktu widzenia ekonomicznego bardzo ważne jest również to, w jaki sposób rozliczana jest energia elektryczna. W przypadku starszych instalacji (net metering), sieć energetyczna pełni już częściowo funkcję magazynu energii. W takiej sytuacji dodatkowy magazyn energii daje ograniczone korzyści (możemy zachować 20% energii, ale same magazyny mają sprawność 90% czyli de facto nasz zysk to 10% energii oddawanej do sieci). W przypadku net billingu (energia sprzedawana) sytuacja jest inna – magazyn może pozwolić na lepsze wykorzystanie wyprodukowanej energii.
Należy też pamiętać, że magazyn energii działa w cyklu dobowym (dzień–noc), a nie sezonowym. Oznacza to, że nie przechowuje energii z lata na zimę, a jedynie przesuwa jej wykorzystanie w ciągu dnia. Gdy nie wykorzystamy energii produkowanej za dnia w zużyciu nocnym to rano magazyn nic nie przyjmie, gdyż będzie „pełny” – uproszczony opis, ale zgodny z rzeczywistością. W praktyce wykorzystuje więc tylko część energii oddawanej do sieci. Pamiętajmy też, iż w zimę magazyn energii raczej się nie naładuje.
Istotne są również zapisy umowy i regulaminu, które mogą ograniczać możliwość modyfikacji instalacji w okresie trwałości projektu (np. rozbudowy instalacji fotowoltaicznej). Może to mieć wpływ na przyszłą opłacalność systemu.
Podsumowując – magazyn energii może być dobrym rozwiązaniem, ale nie w każdym przypadku będzie opłacalny. Kluczowe znaczenie mają szczegóły projektu, koszty utrzymania oraz indywidualna sytuacja użytkownika.
Taki magazyn dobrej klasy z czasem przełączania poniżej 10-20 ms może pełnić funkcję UPS-a i chwilowe wyłączenia w czasie burzy lub wiatru będą dla użytkownika całkowicie niezauważalne.
Dlatego przed podjęciem decyzji warto uzyskać odpowiedzi na poniższe pytania.
PYTANIA DO UG PŁASKA
Przykładowa opłacalność magazynu energii. Proszę o potwierdzenie poprawności wyliczeń dla instalacji fotowoltaicznej z grantu realizowanego przez Gminę 5 lat temu.
Założenia:
- instalacja PV: 5 kWp
- magazyn energii: 7,5 kWh (retrofit)
- energia przekazana do sieci: 2,421 MWh
- sprawność magazynu: 90%
- magazyn przechwytuje 50%. Cena sprzedaży 0,266 zł/kWh, zakup 1,08 zł/kWh
- wkład własny: 1400 zł (5%)
- serwis: 400 zł/rok
- ubezpieczenie: 250 zł/rok
- przegląd 5-letni elektryczny: 400 zł co 5 lat (80 zł/rok)
- brak awarii przez 5 lat
Łączny koszt utrzymania: ~730 zł/rok
Zestawienie opłacalności dla wkładu własnego 1400 zł
| Parametr | Net metering | Net billing |
| Roczna korzyść z magazynu | ~150–250 zł | ~800–900 zł |
| Roczne koszty utrzymania (serwis, ubezpieczenie, przegląd po 5 latach bez awarii) | ~730 zł | ~730 zł |
| Roczny wynik finansowy | ❌ -480 do -580 zł | ✅ +70 do +170 zł |
| Zwrot inwestycji (1400 zł) | ❌ brak (strata roczna) | ⚠️ ok. 8–20 lat |
| Realna opłacalność | ❌ nieopłacalne | ⚠️ na granicy opłacalności ze względu na żywotność baterii i nieuniknione awarie |
Realny koszt inwestycji i wkład własny
- Jaki jest przewidywany rzeczywisty koszt magazynu energii (np. dla 5 kWp PV i ~7,5 kWh magazynu, retrofit). Wielkość magazynu na podstawie warunków grantu z przed 5 lat. Zakładam, iż Urząd założył już wstępnie jakąś klasę urządzenia? Z rynku wynika, że to ok. 20–33 tys. zł (realnie 25–27 tys. zł). Czy Gmina ma własne szacunki Jaki będzie faktyczny wkład mieszkańca (czy faktycznie ~1,2–1,5 tys. zł)? Czy istnieje maksymalna kwota, której mieszkaniec nie przekroczy? To jest najważniejsze, bo decyduje czy projekt ma sens finansowy.
Aneks i możliwość rezygnacji (kluczowe ryzyko)
Cena końcowa będzie znana dopiero po przetargu (aneks do umowy)
- Czy można zrezygnować bez konsekwencji, jeśli cena okaże się za wysoka?
- Czy brak podpisania aneksu oznacza karę lub uznanie niewywiązania się z umowy?
Bez tej odpowiedzi uczestnik podpisuje „w ciemno”.
Koszty utrzymania przez 5 lat (często pomijane)
Czy Urząd wykonał weryfikację?
- obowiązkowe przeglądy serwisowe – kto płaci i ile?
- obowiązkowe ubezpieczenie – jaki koszt roczny?
- przegląd instalacji elektrycznej co 5 lat – czy wymagany przez projekt?
Te koszty mogą „zjeść” cały zysk z magazynu przy małej instalacji lub net meteringu.
Możliwość rozbudowy instalacji PV
- Czy można zwiększyć moc instalacji PV w ciągu 5 lat?
- Czy zapisy w regulaminie i projekcie umowy o zakazie modyfikacji to uniemożliwiają?
Bez rozbudowy magazyn może być nieopłacalny (szczególnie przy net meteringu lub małej instalacji ok 5kWp).
Jakość i parametry sprzętu
- Jakie urządzenia są założone (firma, technologia, parametry)?
- Czy będą to magazyny:
- LiFePO₄ (standard rynkowy)?
- z systemem EMS/BMS?
- Czy system będzie magazyn AC czy DC?
- Jakie retrofity ?
- Jakie są minimalne wymagania jakościowe?
Uczestnik nie ma wpływu na wybór — a jakość ma ogromne znaczenie.
Co jeśli sprzęt będzie słaby lub zmienią się parametry w trakcie konkursu prowadzonego przez UG Płaska
- Czy można zrezygnować, jeśli:
- zmniejszona zostanie pojemność zakładanego magazynu,
- Gmina wybierze niższej klasy sprzęt,
- jakość będzie poniżej oczekiwań?
Obecnie brak jasnej odpowiedzi w dokumentacji.
Gwarancja i odpowiedzialność wykonawcy
- Ile wynosi gwarancja na magazyn (czy ~10 lat jak na rynku)?
- Czy obejmuje także montaż?
- Jaki jest zakres rękojmi? Czy ustawowe prawa wynikające z rękojmi będzie mógł realizować użytkownik, chociaż nie będzie on stroną umowy?
- W przypadku wady niedającej się usunąć czy użytkownik będzie miał prawo do obniżenia ceny, wymiany sprzętu na nowy, gdyż po 5 latach to on ma być właścicielem magazynu?
- Czy wykonawca ma ubezpieczenie OC na czas montażu?
To zabezpiecza mieszkańca na wypadek problemów.
Serwis – kto płaci i ile to kosztuje
- Czy przeglądy są płatne jeżeli tak to ile wynosi koszt roczny?
- Czy UG Płaska ma zamiar zawrzeć w dokumentacji konkursowej maksymalną dopuszczalną kwotę za przegląd roczny?
Często niską cenę w konkursie Wykonawca „odbija sobie” na drogim serwisie.
Odpowiedzialność za usterki
- Jak użytkownik (nie-elektryk) ma rozpoznać usterki oprócz głównych związanych z wyłączeniem?
- Czy system będzie monitorowany zdalnie przez Gminę, łącznie z komunikatami błędów?
- Kiedy użytkownik ponosi koszty napraw?
Obecny zapis przerzuca ryzyko na mieszkańca.
Usterki nieobjęte gwarancją
- Jakie konkretnie przypadki będą uznawane za:
- „niewłaściwe użytkowanie”
- „uszkodzenia nieobjęte gwarancją”?
Bez listy wykonawca może interpretować to dowolnie.
Czy warunki mogą się pogorszyć
- Czy zakres obowiązków mieszkańca może się zwiększyć w trakcie projektu?
- Czy mogą pojawić się dodatkowe koszty?
Czy UG Płaska ma zamiar pomóc mieszkańcom przed podpisaniem umowy
Nie wszyscy mogą zrozumieć wymagania techniczne takie jak wentylacja pomieszczenia czy np. uziemienie budynku, których brak spowoduje konieczność poniesienia dodatkowych kosztów lub zapłaty 100% kosztów montażu magazynu
Równowaga umowy
- Dlaczego umowa:
- nakłada większość obowiązków na mieszkańca
- ogranicza jego prawa
- a jednocześnie ogranicza odpowiedzialność Gminy?
Dwóch prawników przeglądających projekt stwierdziło, iż projekt jest skrajnie niekorzystny dla uczestnika projektu. Cokolwiek Gmina nie zrobi, odpowiedzialność i ryzyko ponosi mieszkaniec.